De geschiedenis van RASA RASA ontstond in 1992 toen een aantal vrienden, kunstenaars en kunsteducatoren hun krachten bundelden. Grote bezielster was Gerd Dierckx ,die eerst in de Dienst voor Animatie en Creatieve Expressie en Begeleiding (DACEB) en daarna in het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen (KMSKA) heel wat kunsteducatieve ervaring opdeed. Zij besloot haar eigen droom na te jagen en richtte RASA op. Spreiding, participatie en cultuuroverdracht stonden daarbij voorop. In een tijd waarin kunst voor kinderen nog niet de aandacht van nu had, verwierf RASA al vlug een unieke plek in de culturele sector. Ondanks de grote waardering, bleef financiële steun echter uit tot eind 1997. De vitaliteit van het idee kinderen en kunst samen te brengen, kreeg vorm in een organisch proces; stap voor stap groeide RASA, met veel aandacht voor de ontwikkeling van een eigen kunsteducatieve visie. Ondertussen 'boomden' de initiatieven met kunst voor kinderen en kwam kunsteducatie in het middelpunt van de belangstelling te staan. Voor RASA volgde een erkenning in het Kunstendecreet. RASA bouwt haar kwaliteitsvolle producties verder uit en gaat daarnaast ook nieuwe kruisbestuiving en samenwerkingen aan. EXPO RASA brengt in haar reizende tentoonstellingen kwaliteitsvolle, hedendaagse beeldende kunst op maat van de kinderen. Het ene jaar ontwikkelen we een nieuwe thematentoonstelling voor de kleinsten (4 tot 9 jaar) en het andere jaar eentje voor de groten (10 tot 12 jaar). Inhoudelijke en beeldende thema's wisselen elkaar af. Hiervoor werken we samen met kunstenaars uit binnen- en buitenland. De tentoonstellingen reizen twee jaar lang langs de culturele centra in Vlaanderen, die op hun beurt families en scholen uitnodigen. De tentoonstellingen worden telkens omkaderd met een educatief pakket en rondleidingen. Actieve kunstbeleving wordt gestimuleerd via de educatieve materialen die in de scenografie verwerkt zitten en een vlotte overgang tussen kijken en doen, tussen impressie en verwerking toelaten. Rondleidingen worden op locatie begeleid door RASA-medewerkers of door leerkrachten of medewerkers van de culturele centra, na een opleiding door RASA. 360° LANDSCHAP Doelgroep: kinderen van 9 tot 12 jaar Bezoek: 90 min. Aantal: 25 Toegangsprijs: afhankelijk van de locatie Inschrijven: zie gegevens in de kalender "Een lappendeken van velden. Een bos wolkenkrabbers. Een oneindig spiegelend wateroppervlak. Architecturale orde en ruimte. Een menselijk accent in een verder ongerept landschap." De reizende tentoonstelling '360° (Landschap in beweging)' van RASA leidt kinderen van 9 tot 12 jaar via de beeldende kunst binnen in de wereld van landschap en ruimte. '360°' wil kinderen doen stilstaan bij verschillende dimensies van landschap en ruimte. De natuurlijke schoonheid en poëtische kracht van een ongerept landschap of net de kwetsbaarheid van dit landschap en de afnemende affiniteit ermee in een snel verstedelijkende wereld - waar ruimte een luxegoed is geworden en de grens tussen het reële en het virtuele vervaagt. Landschappen kunnen natuurlijk ook fantasierijke dimensies bezitten en aanzetten tot ongelimiteerd dromen.... Landschap is in de kunst reeds eeuwenlang een belangrijk genre. In de hedendaagse kunst zien we een hernieuwde belangstelling voor dit thema. Bestaande landschappen worden bevraagd, nieuwe worden gecreëerd en oude heruitgevonden. '360°' toont veelzijdig werk van binnen- en buitenlandse kunstenaars: van het fijne tekenwerk van Ulrike Heydenreich, over de digitale landschapsgolven van Anouk De Clercq, tot de imaginaire maanreis van Kahn & Selesnick. De oude landschapstraditie in de schilderkunst wordt in de tentoonstelling binnengebracht door het werk van Emile Van Doren. Wouter Bongaerts maakte er een hedendaagse panoramische interpretatie van. Uit de hedendaagse schilderkunst plukten we pareltjes van Koen van den Broek, Gauthier Hubert, Wilfried Genard en Karen Vermeren. De kunstenaars nemen telkens een andere positie in tegenover het landschap en leggen inhoudelijk eigen accenten. De foto's van Lucas Jodogne, Gordon Matta-Clark en Paul M. Smith, en de video van Thomas Laureyssens verschaffen ons een blik op de stedelijke ruimte en het inzicht in hoe mensen er zich in bewegen. Een meer persoonlijk en verhalend element vinden we in het werk van Christoph Fink en Orla Barry. De monumentale foto's van Jan Kempenaers en de fascinerende video van Eelco Brand tonen ons de energie van het natuurlijk landschap. De videoclip van Röyksopp ten slotte springt at random van het ene naar het andere landschap. Landschap in beweging.... De tentoonstellingsscenografie, uitgetekend door Katleen Vinck , stuurt en stimuleert de kijkbeleving. De uitgepuurde educatieve omkadering laat de kinderen op een interactieve manier met de kunst kennismaken, scherpt het aandachtig kijken verder aan en zet kinderen actief aan tot reflectie en bespiegeling. Er is een begeleidersmap die de educatie ondersteunt, alsook een document met naverwerkingstips voor leerkrachten. Deze publicaties kunnen gratis gedownload worden via deze website ('360°' - download). Met Orla Barry, Wouter Bongaerts, Eelco Brand, Anouk De Clerq, Christoph Fink, Wilfried Genard, Ulrike Heydenreich, Gauthier Hubert, Lucas Jodogne, Kahn & Selesnick, Jan Kempenaers, Thomas Laureyssens, Gordon Matta-Clark, Röyksopp, Paul M. Smith, Koen van den Broek, Emile Van Doren en Karen Vermeren. Productie RASA vzw Concept Gerd Dierckx, Danny Van Rumste, Jonas Vandeghinste Educatie Gerd Dierckx, Jerina Colyn, Femke Antoni Scenografie Katleen Vinck Technische coördinatie Danny Van Rumste Vormgeving folder Tessa Colyn I.s.m. Cera Foundation Aeroplastics Contemporary Galerie Van der Mieden Koraalberg Gallery Crown Gallery Museum Emile Van Doren - Stad Genk CC Sint-Niklaas. '360°' ging in premičre begin november 2008 in het Cultuurcentrum in Sint-Niklaas en bezoekt nog tot en met juni 2010 verschillende locaties in Vlaanderen. SPEELTIJD Doelgroep: kinderen van 5 tot 8 jaar Bezoek: 75 minuten Aantal: individueel of maximaal 25 leerlingen per rondleiding Toegangsprijs: afhankelijk van de locatie Inschrijven: zie gegevens in de kalender "Whoever wants to understand much must play much." G. Benn In 'Speeltijd' tuimelen kinderen van 5 tot 8 jaar pardoes de speeltuin van 7 kunstenaars in. Ze roetsjen over de lijnen en krommen van Tinka Pittoors en Robin Vermeersch, verdwalen in de sporen van Honore ('O, bouwen vormenwoorden met Guy Rombouts, verkennen de wereld van Pieter Bauters en Lucie Renneboog en dansen in de schoentjes van Linde Hermans. Spelenderwijs en proefondervindelijk banen ze zich een weg door een schat aan dingen en materialen. Alles vertelt zijn eigen verhaal en past tegelijk op honderden manieren in dat van anderen. Spelen en sorteren, schikken en herschikken, scheppen en verzinnen. 'Speeltijd' is een rondreizende tentoonstelling met zeven installaties van zeven kunstenaars en een interactief kunstenlabo voor kinderen van 5 tot 8 jaar. Met: Pieter Bauters, Honore ('O, Linde Hermans, Tinka Pittoors, Lucie Renneboog, Guy Rombouts en Robin Vermeersch. Vormingen en rondleidingen Workshops voor de kinderen, verzorgd door professioneel opgeleide RASA-freelancers. Duur : 75 minuten, maximum 25 deelnemers. Vormingssessies voor begeleiders van het CC die de rondleidingen willen verzorgen. Duur: ca 2,5 uur, maximum 25 deelnemers. Infosessies voor leerkrachten, studenten lerarenopleiding e.a. waarin het project wordt toegelicht, de educatieve spelen worden uitgeprobeerd en de lesmap voor leerkrachten aan bod komt. Duur: ca 2 uur, maximum 25 deelnemers. Laatste 2 sessies worden verzorgd door de educatief medewerker van RASA. Ontmoetingen en workshops Aansluitend bij het project zal RASA een aantal ontmoetingen organiseren tussen een kunstenaar en kinderen onder de vorm van workshops. Zij kunnen op die manier het werk- en denkproces van de kunstenaars van dichtbij meemaken. Voor elk kind die de tentoonstelling bezoekt, is er bovendien een gratis publicatie voorzien, ontworpen door de jonge graficus Femke Antoni. Ook een begeleidersmap en een uitgave met naverwerkingstips voor in de klas is voorzien. Opstelling 'Speeltijd' kan opgesteld worden in elke tentoonstellingsruimte van minimum 150m_. Productie RASA vzw Concept Pieter Bauters, Honore ('O, Linde Hermans, Tinka Pittoors, Lucie Renneboog, Guy Rombouts en Robin Vermeersch Technische coördinatie Danny Van Rumste Communicatie Jonas Vandeghinste Grafische vormgeving Femke Antoni I.s.m. Indian Caps Prospekta Vlieg Dank aan Floor Vantomme, Sylvia Souffriau, Lieselotte Mys, Matthias Cré, Flor Bex, Johan Vansteenkiste, Frank Bassleer en alle vrijwilligers. 'Speeltijd' ging in premičre op 30 augustus 2009 in Indian Caps in Antwerpen en was die dag tevens open voor publiek tijdens de jaarlijkse cultuurmarkt. Nadien ging de tentoonstelling op reis in het land en dit nog tot en met april 2011. Kijk voor data in de kalender. Het kunsttijdschrift art lanceerde midden april 2009 een kindereditie van het tijdschrift (bijlage bij art #51). Ook RASA maakte een bijdrage. RASA's kunstkoffers zijn origineel vorm gegeven educatieve pakketten voor kinderen in vrije tijd of klasverband. Ze focussen op bepaalde beeldaspecten uit de kunst, thema's of kunstvormen en bieden leerkrachten zo concreet materiaal om de doelstellingen van de muzische vorming vakoverschrijdend te integreren in de klas Doelgroep zijn kinderen van 4 tot 12 jaar, leerkrachten, studenten, ouders en anderen. Voor de verspreiding van haar kunstkoffers werkt RASA samen met provinciale culturele of onderwijsdiensten en koepelorganisaties zoals ARGO, VGC - Brussel, Lerende Stad - Antwerpen. Ook in Nederland zijn samenwerkingen rond de kunstkoffers opgezet, o.a. met Cultuurnetwerk Nederland, SCOOP Zeeland, e.a. Indien je een kunstkoffer wil reserveren, neem je best ruim op voorhand contact op met een van de uitleenadressen op de volgende pagina's. Er zijn momenteel 5 kunstkoffers in omloop: • Lijf RASA lanceerde in het verlengde van de fel gesmaakte reizende tentoonstelling 'Lijf' een kunstkoffer. De koffer voert jongeren van 10 tot 14 jaar aan de hand van hedendaagse kunst op een ervaringsgerichte manier binnen in de wereld van het lichaam en de lichaamsbeleving. In de koffer zitten drie kunstwerken, van Walter Van Beirendonck, Anthony Goicolea en Jan Winkels, de publicatie 'Lijf', een rijk gedocumenteerde werkmap en twee educatieve spelen. Een ideale opstap voor discussie- en vraaggesprekken, inlevingsoefeningen, associatiespelen en muzische activiteiten - bruikbaar in de klas, het jeugdwerk, de lerarenopleiding, bij agogisch werk of andere kunsteducatieve activiteiten. De werkmap voor deze kunstkoffer vind je hier [PDF-bestand]. Net als het evaluatieformulier voor leerkrachten en begeleiders [word-document, 218 kb]. Uitleenadressen: Vlaanderen • Provincie Oost Vlaanderen - 09/267 72 00 - 09/267 72 82 • Cultuurcentrum Genk - 089/65 38 70 • Dharts, Vormingscentrum Destelheide, Dworp - 02/380 39 15 Nederland : • Pier-K: www.pier-k.nl Contact: Bianca Jonkers & Marianne Burgers (consulent beeldend) Verspreidingsgebied: Amstelland, Meerlanden, Diemen, Gooi en Vechtstreek. • Kunst en Cultuur Drenthe: www.kcdr.nl Contact: Bert Harskamp - 0592/33 69 24 • Vrij Bewogen De danskoffer 'Vrij bewogen' wil kinderen van 9 tot 12 laten kennismaken met de wereld van de hedendaagse dans en leerkrachten stimuleren om samen met hen de taal van de dans beter te leren begrijpen. De koffer heeft de bedoeling om een open houding te ontwikkelen, maar vooral ook om te genieten. Dans is immers een taal die je kan leren bekijken, aanvoelen, begrijpen of zelf gebruiken. De combinatie van video- en geluidsfragmenten, foto 's en allerlei interactieve opdrachten, maakt deze danskoffer bij uitstek geschikt voor projectwerk in klasverband. 'Vrij bewogen' is een coproductie van RASA en Dans in Limburg. De werkmap voor leerkrachten kan je downloaden onder de rubriek publicaties. Uitleenadressen: Limburg: • De Velinx - 012/39 38 00 • CC Heusden - Zolder - 011/53 05 50 • CC Maasmechelen - 089/76 97 97 • CC Genk - 089/30 93 11 • CC Hasselt - 011/22 99 33 Vlaams-Brabant: • Applaus - 016/26 76 04 • Kleurenkriebels De wereld rondom ons zit vol kleuren. Kleuren zijn niet alleen een natuurwetenschappelijk verschijnsel, er is ook een hele belevingswereld aan verbonden. Het intuďtief aanvoelen van kleur is een subjectief gegeven dat verband houdt met onze emotionele ervaringswereld. Zodra kinderen kleuren zien worden zij er gevoelsmatig door aangesproken. De emotionele waarde van kleur loopt dan ook als een rode draad doorheen dit project voor kinderen van 6 tot 12 jaar. In drie stappen wordt dit thema uitgediept: kleuren van de regenboog, kleur en vorm en kleuren maken muziek. 'Kleurenkriebels' bevat reproducties van kunstwerken van Kandinsky, Miró en Matisse, didactisch materiaal en een begeleidersmap. Een nieuwe versie van de werkmap 'Kleurenkriebels' is nu beschikbaar op deze website [PDF-bestand, 448 Kb]. Uitleenadressen: • Provincie Oost Vlaanderen - 09/267 72 00 - 09/267 72 82 • Provincie West Vlaanderen - paul.tamsin@west-vlaanderen.be - 050/40 34 22 • Vrije Akademie ZOM Kerkrade (NL) - 0031-45-545 64 68 • Stedelijk Onderwijs Antwerpen: Lerende Stad - 03/206 13 27 • Gezicht in Zicht Het menselijk gelaat is één van de meest boeiende thema's in de beeldende kunst; een thema dat diverse kunstdisciplines in verschillende culturen met elkaar verbindt, een thema dat altijd en overal - steeds weer opnieuw - iedereen kan fascineren. 'Gezicht in zicht' wekt de nieuwsgierigheid op van kinderen en brengt hun fantasie op gang. Beeldende kunst, poëzie, muziek en mime leren hen om te gaan met de volgende thema's : het zelfportret, het dier in de mens, gezichten kan je lezen en gesloten gezicht. 'Gezicht in zicht' is een RASA-kunstkoffer voor kinderen van 6 tot 12 jaar met reproducties van beeldend werk van Herr Seele, Oldrich Kulhánek, Marie-Jo Lafontaine en Fred Bervoets, met een uitgebreide werkmap vol suggesties voor leerkrachten en begeleiders en divers spelmateriaal dat kinderen aanzet om zelf actief aan de slag te gaan. Uitleenadressen: Vlaanderen: • Provincie Limburg - 011/237136 • Provincie Oost Vlaanderen - 09/267 72 00 - 09/267 72 82 • Provincie West Vlaanderen - paul.tamsin@west-vlaanderen.be - 050/40 34 22 • Stedelijk Onderwijs Antwerpen: Lerende Stad - 03/206 13 27 Nederland: • Vrije Akademie ZOM Kerkrade (NL) - 0031-45-545 64 68 • Handig die Handen Deze koffer neemt de kinderen van 6 tot 12 jaar bij de hand op een boeiende ontdekkingsreis langs thema's als het unieke van de hand, duim en handpalm, de hand als ontvanger van informatie en verwekker van emoties en de gebarende hand als communicatiemiddel. De dynamische methodiek van spelen en opdrachten zet de kinderen aan tot zelf ervaren en vormgeven in diverse technieken. Deze kunstkoffer bevat ook twee originele kunstwerken van Beatrijs Lauwaert en Mario Callens en reproducties van een twintigtal foto's van bekende fotografen om een echte tentoonstelling mee te bouwen in de klas. Uitleenadressen: Vlaanderen: • Provincie Oost Vlaanderen - 09/267 72 00 - 09/267 72 82 • Provincie West Vlaanderen - paul.tamsin@west-vlaanderen.be - 050/40 34 22 • Applaus - 016/26 76 04 • Stedelijk Onderwijs Antwerpen: Lerende Stad - 03/206 13 27 Nederland: • Vrije Akademie ZOM Kerkrade (NL) - 0031-45-545 64 68 _ hier ook overzicht van alle pdf's van werkmappen vorige projecten? Of bij downloads? _ telkens met enkele paginabeelden ter info... (eventueel klein filmpje waarin iemand door boekje bladert? Zie grafici) _ laatste vier zijn UITVERKOCHT PRIK! (2008-2009) 25 locaties, 8.872 bezoekers (4-7 jaar) 'Prik!' was een kunstwerk dat je van binnenuit beleefde. In een ontmoeting tussen verschillende disciplines versmolten in 'Prik!' hedendaags beeld met muziek, geur en licht tot één prikkelend kunstwerk op maat van de jonge bezoekers. Het werk werd begeleid door educatief materiaal waarmee ze de zintuigen konden exploreren. Elk kind kreeg na het bezoek een gratis exemplaar van het 'Prik!'-boekje mee: een zinnenprikkelend snuisterboekje, ontworpen door Tessa Colyn. Met: Lawrence Malstaf, Pieter Troch, Jurgen De Blonde, Chris Snik en Veerle Waterschoot. PIXELme (2006-2008) 25 locaties, 8.224 bezoekers (10-14 jaar) De introductie van internet en mobiele telefonie leidde op korte tijd tot ingrijpende veranderingen in de manier waarop jongeren met elkaar communiceren. PIXELme stond stil bij de snel veranderende communicatietechnologie en onderzocht hoe deze de identiteit van kinderen vormt en beďnvloedt. Dit thema werd in relatie gebracht tot kunst als communicatievorm en de rol die de nieuwe media in de beeldende kunst spelen. Bij dit project hoorde tevens een interactieve website ontwikkeld door het jonge ontwerpersduo Snoek and Moose. Een virtuele ruimte met een associatieve databank vol informatie, beelden en kritische vragen over communicatie en media, allerlei boeiende links naar webkunst, een webquest waar zelfstandig opdrachten kunnen worden uitgevoerd, een module om zelf e-cards te maken en door te sturen, screensavers van kunstenaars om te downloaden,... www.pixelme.eu Met: William Cobbing, Wim Delvoye, Fred Eerdekens, Crispin Jones, Remy Jungerman, Valérie Mannaerts, Pierre Mertens, Hans Op de Beeck, Guy Rombouts en Michaël Samyn & Auriea Harvey. Vleugelvlug (2005-2007) 28 locaties, 12.721 bezoekers (5-10 jaar) Vliegen is een kinderdroom die sommigen onder ons nooit afleren - en dat is al eeuwen zo. Overal duiken in fabels, legenden, mythen en godsdiensten gevleugelde wezens en vogelmensen op. In 'Vleugelvlug' stond deze droom van het vliegen centraal. Het project bracht hedendaags beeldend werk van diverse kunstenaars in een parcours vol afwisseling tussen kijken en doen. De tentoonstelling werd gepresenteerd in een sierlijke tentsculptuur van Nomad Concept en uitgebreid educatief omkaderd met allerhande opdrachten op maat van de kleine bezoekers. Zo konden de kinderen een plooivlieger vouwen, toevalsgedichten maken met gevleugelde woorden en opsturen per flessenpost, of rondvliegen in hun verbeelding, zich vogel wanen aan de hand van inleef- en bewegingsoefeningen en luisteren naar volksverhalen uit verschillende culturen. Met: Eduard Bal, Joost Conijn, Mieke Cuveliers, Jan Fabre, Andreas Hetfeld, Panamarenko, Sem Schanzer en Kris Henkens (L' Anverre), Marcel Van Maele en Nicoletta von Fu_rstenberg. Lijf (2004-2006) 23 locaties, 9.197 bezoekers (10-14 jaar) We hebben allemaal een lijf waarmee we geboren worden en een leven lang samen zijn - we hebben armen, benen, haren, ogen, oren, een neus. Toch zijn we allemaal net iets anders. Het lichaam wordt in de beeldende kunst, maar ook in andere disciplines veelvuldig gethematiseerd. RASA dacht met 'Lijf' een project uit dat jongeren de gelegenheid gaf te reflecteren over hun eigen lichamelijkheid. Hoe tevreden zijn we over ons lichaam? Hoe ver kunnen we gaan in het reduceren van het lichaam tot bouwpakket? Hoe dwingend is het keurslijf van de mode? Hoe mooi kan een lichaam zijn in al zijn onvolmaaktheid? In het voorjaar van 2004 werden, op initiatief van RASA, groepjes jongeren tussen 10-14 jaar in Vlaanderen en Nederland, Duitsland en Rusland geďnterviewd over hoe zij denken over hun/het lichaam. De resultaten waren soms verrassend, ontroerend, tegendraads, maar altijd recht uit het hart. Een selectie van deze uitspraken werd gebundeld in het cahier 'Lijf', gegroepeerd rond 6 verschillende thema's, ingeleid met een vraag en een beeld van één van de werken uit de tentoonstelling. De illustraties van Sabien Clement vormden de rode draad doorheen deze publicatie. Met: Lieve Blancquaert, Hedwig Brouckaert, Daniele Buetti, Yael Davids, Marlene Dumas, Margi Geerlinks, Anthony Goicolea, Robert Gligorov, Chantal Grard, Inge Grognard en Ronald Stoops, Michiel Hendryckx, Sabine Plamper, Walter Van Beirendonck, Carla van de Puttelaar en Jan Winkels. Monsters onder bed (2003-2005) 28 locaties, 11.758 bezoekers (4-8 jaar) Monsters kunnen overal zitten, maar gaan vooral schuil onder het bed, geduldig wachtend tot je slaapt om dan in het donker toe te slaan. Hoe zien die monsters, gedrochten en engerds er uit? Waar komen ze vandaan? Hoe krijg je ze weg? In dit project ging RASA op zoek naar de verbeelding van de angst in de beeldende kunst, de oude volkscultuur en de populaire cultuur van vandaag. De interactieve rondleiding werd afgesloten met 'Het verhaal van Slimme Krol', speciaal voor RASA geschreven en geďllustreerd door Gerda Dendooven. Uitgeknipte silhouetten en tekeningen op transparanten kwamen tot leven in een monumentale projectie die de begeleider uitvoerde. Dit schimmenspel speelde in op de magische aantrekkingskracht van licht en duister, op de suggestiviteit van de schaduw, op de angst voor spoken, gedrochten en monsters. Met: Benjamin Demeyere, Gerda Dendooven, Kris De Roover, Frank Maieu, Dré Peeters, Pat Riské, Danny Tulkens en Guido Vrolix. Een eigen plekje (2002-2004) 25 locaties, 9.383 bezoekers (9-12 jaar) Of het nu een hoekje met knuffels is, een kamp in de tuin of een boomhut, veel kinderen hebben een eigen plekje waar ze zich helemaal thuis voelen. Met 'Een eigen plekje' creëerde RASA een project rond thema's als wonen en thuis bestaande uit een tweetalig kinderboek met een uitgebreide lesmap, een reizende tentoonstelling, een speelkamer voor kinderen zonder thuis en vormingssessies voor leerkrachten en kunsteducatoren. Het materiaal voor het boek 'Feeling at home' werd verzameld in zeven landen. In de eerste stap vertelden de kinderen aan hun leerkrachten over hun thuis en wie of wat daar allemaal bij hoorde. Daarna schreven ze neer wat ze het belangrijkste vonden, al dan niet als een kort verhaaltje. Vervolgens schilderden en tekenden ze ook hun (droom)huis en tenslotte gingen ze bij elkaar op bezoek om hun favoriete plekje te fotograferen. Foto's, schilderijen en woorden wisselen elkaar af in dit tweetalige boek (NL-E), dat ingeleid werd door Bart Moeyaert en vormgegeven door Peer De Maeyer. Drie half open tentstructuren vormden het hart van de tentoonstelling; een half afgesloten verzamelplaats, refererend naar begrippen als veiligheid en geborgenheid in een wereld volop in beweging. De kunstwerken werden bekeken met de alles-wat-we-niet-kunnen-missen-koffer in de hand en uiteindelijk bouwden de kinderen eigen stekjes in de ruimte. Op 22 april 2002 werd de nieuwe Speelkamer voor kinderen in het Asielcentrum voor Vluchtelingen van het Rode Kruis in Sint-Niklaas officieel ingehuldigd. Deze was het resultaat van een intensieve samenwerking tussen RASA, het Rode Kruis, kunstenaars Gawayne Willcox en Oscar Heuberger en een aantal van de volwassenen en kinderen die op dat ogenblik in het Opvangcentrum verbleven. Met: Berlinde De Bruyckere, Gery De Smet, William Kentridge, Linda Molleman, Karien VandeKerkhove en Luk Van Soom Kleurencarrousel (2001-2003) 27 locaties, 14.241 bezoekers (4-8 jaar) De wereld is vol kleur en elke kleur heeft zijn eigen karakter. Kleuren zijn magisch, ze prikkelen de zintuigen en beroeren het hart. Samen met de beweging en muziek van een kleurige draaimolen was De Harlekijn van David Hockney het vertrekpunt van de tentoonstelling. De drie kleurenlabo's daarin lieten de kinderen toe spelenderwijs te ontdekken hoe je kan toveren met kleur. Els Vrints maakte een bijzonder kleurenboekje voor elk van de kleine bezoekers. Met: Alechinsky, Corneille, JAS, Guy Vandenbranden, Bengt Lindström en Jan Cox. Een tuin vol vormen (2000 - 2002) 27 locaties, 11.287 bezoekers (9-12 jaar) Vormen vind je overal om je heen: in de sterrenhemel, de spiraal van een slakkenhuis, of de vorm van het menselijk lichaam. In 'Een tuin vol vormen' reflecteerden dichters, dansers, muzikanten en beeldend kunstenaars over vorm. De tuin opende de ogen voor de rijkdom en verscheidenheid van de vormen om ons heen en leerde meer over hoe inventief kunstenaars daarmee omgaan. Nadat ze de choreografie van Thierry Smits met twee dansers op videoprojectie hadden bekeken, werden de kinderen uitgenodigd deze dans stap voor stap zelf te proberen. Zo konden ze verschillende facetten van de vormentaal van de choreograaf met hun eigen lichaam ontdekken. Met: Lien Declercq, Ann De Windt, Hilde Metz, Carlo Mistiaen, Jef Mouton, Pat Riské, Piet Stockmans en Luk Van Soom. Tijdstappen (1999-2001) 26 locaties, 11.430 bezoekers (9-12 jaar) Op de drempel van de millenniumwissel koos RASA voor de ongrijpbare tijd als thema voor een project. 'Tijdstappen' bestond uit een reizende tentoonstelling vergezeld van een kinderboek en een uitgebreide werkmap voor begeleiders en leerkrachten. Eerst werden kinderen uit 4 Europese landen bevraagd over hun ideeën over de tijd. Deze interviews werden uitgevoerd door EUnetART-leden: La Maison des Enfants [Louveciennes, France], Children's Art Centre [Poznan, Poland], Le Grand Bleu [Lille, France], Children's Art Centre [Athens, Greece] Jeugdschrijver Geert De Kockere gebruikte hun ideeën bij het schrijven van 'Ik heb een idee', een lang surrealistisch gedicht waarin niets leek wat het was, waarin alles voortdurend overvloeide in elkaar. Hij werkte hiervoor intensief samen met illustrator Carll Cneut, zodat er een nauwe samenhang ontstond tussen woord en beeld. In de tentoonstelling kwamen de kinderen los uit de dagelijkse wereld met een tijdstunnel, tijdsgeluiden, een 'huisje waar de tijd stilstaat', ... In de kunstwerken kreeg de tijd vorm, bv. aan de hand van vervaagde afbeeldingen van herinneringen of assemblages met voorwerpen uit lang vervlogen dagen. Met: Paul De Malsche, Wessel di Wesseli, Fischli & Weiss, Wilfried, Genard, Marcel Maeyer en Kris Van Hemelrijck. Dromen op pootjes (1998-2000) 29 locaties, 15.911 bezoekers (4-9 jaar) 'Dromen op pootjes' dompelde de kinderen onder in een kunstzinnige wereld vol dromen. Genesteld in een reuzenbed op een kobaltblauw podium met fonkelende sterren, konden ze verhalen vertellen en naar de kunstwerken kijken in de vier kabinetten rondom. Zo werden kinderdromen verbonden met de droom van kunstenaars. Naast de 29 locaties waar 'Dromen op pootjes' in Vlaanderen en Brussel te zien was, reisde het project met ondersteuning van de Europese Gemeenschap ook naar Nederland en Ierland. Onder de naam 'Walking in dreams' werd een uitwisseling opgezet met de Dienst Cultuur van Den Bosch (Kunst-Junior-Festival) en het gerenommeerde kindercultuurcentrum The Ark in Dublin, waar een uitgebreid aanvullend programma werd gerealiseerd met kinderateliers en een aansluitende conferentie voor kunsteducatoren. Met: Mario Callens, Panamarenko, Stefaan van Biesen, Luk Van Soom, ... Ik ben een boom (1997-1999) (9-12 jaar) In 'Ik ben een boom' betoonden kunstenaars hun ecologische betrokkenheid. De alledaagse boom, die tegelijk verweven is met mythes, volkse gebruiken en rituelen was leidraad. De educatieve spelen over de kunst en de cultuurhistorische achtergronden van de boom waren samengebracht rond een levensboom. Met: Jo Bracke, Denmark, Wilfried Genard, Wladimir Moszowski, Sarah Stoop, Kris Vanhemelryck en Stefaan Van Biesen. In de zee woont de maan (1996-1998) De zee, het strand, de lucht en de maan als elkaars echo vormden het uitgangspunt voor In de zee woont de maan. Op de achtergrond klonken de wind en de golven, waterrimpelingen weerspiegelden op de wand. Op blote voeten stapten de kindjes over het watertapijt naar de boot vanwaar ze vier strandhuizen met kunst overschouwden. (4-9 jaar) Met: Jo Bracke, Mario Callens, Ed Franck, Beatrijs Lauwaert, Pierre Mertens, Urbain Mulkers, Piet Stockmans, Luk Van Soom en Riet Wille. Hand-tastelijk (1995-1997) (9-12 jaar) Handen stond centraal in deze tentoonstelling, die je binnenstapte via een reuzenhand. Foto's en teksten, video, schimmenspel en handsculpturen illustreerden verschillende invalshoeken om naar de hand te kijken. Doe-opdrachten en spelen maakten het geheel compleet. Met: Mario Callens, Guy Du Cheyne, Oldrich Kulhánek, Beatrijs Lauwaert, Beatrice Neetens en Stefaan Van Biesen. Een geschilderd sprookje (1994-1995) (4-10 jaar) In 'Een geschilderd sprookje' werd het poëtische werk van kunstenaar André Vereecken aangevuld met door hem ontworpen educatief spelmateriaal. Hij creëerde een sprookjesland waarin een koning, koningin, kastjesprinses en hun hofhouding van koffiekansoldaatjes, een pianodame en een wolkenkoffer centraal stonden. Met: André Vereecken Gezicht in zicht (1993-1994) (9-12 jaar) Het menselijk gelaat is een onuitputtelijk thema in de beeldende kunst. 'Gezicht in zicht' bracht hedendaagse beeldende kunst samen met etnische maskers en poëzie. Zo kon je tussen werk van verschillende origine, vormelijke en symbolische gelijkenissen ontdekken. Met: Fred Bervoets, Jan Burssens, Oscar Kokoschka, Marie-Jo Lafontaine, Nadine Tasseel en Liliane Vertessen. Minicatalogus 'Speeltijd' Inspiratieboekje 'Prik' Een zinnenprikkelend snuisterboekje, ontworpen door Tessa Colyn. Cahier 'Lijf' 55 Jongeren tussen 10-14 jaar gaven hun kijk op het lichaam. Hun uitspraken zijn afgewisseld met tekeningen van Sabien Clement en beelden uit de gelijknamige tentoonstelling. Wil je 'Lijf' al eens inkijken? (PDF-bestand) De kostprijs van dit cahier bedraagt 5 euro, excl. verzendingskosten. Je kan het bestellen via dit formulier Traag kijken/Buiten de lijnen 'Traag kijken' is een beelden-associatie-boekje met als uitgangspunt de thema's van RASA's voorbije tentoonstellingsprojecten. Aangenaam om naar te kijken, prikkelend en uitdagend, is dit een boekje dat vraagt om al associërend zelf verhalen bij de beelden te verzinnen, om traag te bekijken, en opnieuw te bekijken, om de gedachten te laten dwalen, een mooi voorwendsel om de creativiteit te stimuleren. 'Traag kijken' biedt kinderen thuis of in de klas de mogelijkheid eindeloos te associëren, te reflecteren en te filosoferen rond thema's als tijd, wonen, vormen, dromen, je eigen lichaam... In 'Buiten de lijnen' openen we ramen en deuren om je mee te nemen doorheen de vele kamers van het RASA-huis. De publicatie beschrijft een tocht langs onze drijfveren, visie en werkvormen. Maar evengoed worden methodieken aangereikt om met kinderen kunst te benaderen en het belevingsproces te verhevigen. Verder wordt aandacht geschonken aan de verbeeldingswereld die kinderen en kunstenaars delen en de ontwikkeling die kinderen doormaken in hun kunstappreciatie, dit alles opgefleurd met enkele ontwapenende uitspraken van kinderen over kunst. Wil je 'Traag kijken/Buiten de lijnen' al eens inkijken? (PDF-bestand) De kostprijs van de box met beide boekjes bedraagt 10 euro, excl. verzendingskosten. Je kan ze bestellen via dit formulier. Gezicht in zicht (uitverkocht) Als je iemand heel goed kent, kan je in zijn ogen, in zijn mond zijn dagboek lezen. Want in zijn gezicht schrijft hij heel zijn wezen Zijn liefde, zijn angst, zijn pijn, zijn boosheid en zijn moedig zijn. Ja, gezichten kan je lezen. Het zijn gedichten, gedicht in wezen. Geert De Kockere Het menselijk gezicht was het uitgangspunt voor dit en nog 19 andere gedichten van Geert De Kockere. Gedichten over gezichten die je kan lezen, gezichten waarin je kan logeren, gezichten in spiegelschrift, over vergezichten en gezichten als maskers... Wil je meer weten over de boeken van Geert De Kockere, neem dan een kijkje op zijn website www.pigmalion.be Ik heb een idee (uitverkocht) Ik lag op m'n rug in een soort landschap. Iedereen was weg. Iedereen behalve Sara. Ze zat naast me in het gras. Ze zei dat ze Laura heette en dat tijd geen geluid had. Ze zei dat tijd bleef duren en dat de bloemen 's avonds dichtgingen. In opdracht van RASA, maakten schrijver/dichter Geert De Kockere en illustrator Carll Cneut samen 'Ik heb een idee'. Het werd een poëtisch verhaal met prachtige tekeningen, een droom vol gedaanteverwisselingen, gebaseerd op uitspraken van kinderen over de tijd. 'Ik heb een idee' sloot aan bij de tentoonstelling 'Tijdstappen'. Feeling at home (uitverkocht) Ken jij ook dat speciale gevoel ergens thuis te zijn? En waar komt dat gevoel dan wel vandaan? Waarom is thuis zo bijzonder voor jou? Vragen als deze vormden het vertrekpunt voor dit tweetalige boek (Nederlands-Engels) met bijdragen van kinderen uit maar liefst zeven landen : België, Palestina, Zuid-Afrika, Frankrijk, Polen, Estland en Ierland. Via de teksten, tekeningen en foto's vertellen kinderen andere kinderen over hun soms wel heel erg uiteenlopende thuissituaties. Allemaal hebben zo wel hun eigen idee over 'thuis' en het gevoel dat daarbij hoort. 'Thuis' kan heel groot zijn of klein, je kan het af en toe ruiken, soms kan je het vasthouden en soms hangt het in de lucht. Thuis is overal hetzelfde maar tegelijkertijd ook overal verschillend. Bart Moeyaert schreef de inleiding: "Een kussen in je rug. Een prettig dak boven je hoofd. Een hand die je helpt en niet te hard knijpt." Als je dat hebt, dan kun je volgens hem al veel aan. Dit boek nodigde kinderen uit even stil te staan bij hun eigen thuis en na te denken over hoe dit 'thuis' zich verhoudt tot 'daarbuiten'. Voor begeleiders en leerkrachten was het dan ook een prima instrument om met kinderen te filosoferen over en te werken rond dit thema. De werkmap bij dit boek kan je downloaden onder de rubriek 'werkmappen'. Kunsteducatie voor kinderen & jongeren RASA wil kinderen van 4 tot 12 laten kennismaken met hedendaagse beeldende kunst. We doen hen de vele verschillende betekenissen, kleuren, vormen die erin schuil gaan ontdekken. We openen een ongekende wereld van prikkels en indrukken, verrassingen en verwondering en willen kinderen zo zin doen krijgen in meer. Onbevooroordeeld, zijn kinderen nog in staat de essentie van de dingen te vatten, in te tunen op de ziel van een kunstwerk. Niet toevallig ontleende RASA haar naam aan het Sanskriet woord rasa, dat verschillende betekenissen heeft. Het heeft te maken met het wezen, de energie van dingen - zoals van kunst . Maar het betekent ook smaak, waardering en artistiek genot - condities die het mogelijk maken de essentie van een kunstwerk te doorgronden. (...) de smaak of het karakter van een werk, de gemoedsgesteldheid of het sentiment dat er in overheerst. (Monier Williams woordenboek) Kinderen komen voor RASA op de eerste plaats. We willen ze laten kennismaken met hedendaagse beeldende kunst als gegeven dat integraal deel uitmaakt van onze wereld. Elk kind heeft recht op cultuur. RASA streeft er dan ook naar om een zo breed mogelijk publiek van kinderen te bereiken. Daarom gaan we met onze projecten op stap. Maar ook de kunstenaar is in de projecten van RASA van cruciaal belang. We presenteren authentiek beeldend werk van professionele binnen- en buitenlandse kunstenaars. RASA functioneert bovendien als een creatieplatform. Geďnspireerd door kunst en de kunstenaar, vullen we het educatieve luik van onze projecten in. We gebruiken werkvormen die zorgen voor een mix van kunst ervaren, erover reflecteren en zelf doen. Ons aanbod omvat: - rondreizende tentoonstellingen die diverse cultuurcentra in Vlaanderen aandoen - kunstkoffers die leerkrachten kunnen gebruiken om kunst en cultuur te integreren in de klas - kunsteducatieve publicaties en kinderboeken - vorming en begeleiding - maatwerk voor andere organisaties * Uit onderzoek blijkt dat kinderen hun ontmoeting met kunst beter onthouden als die bestaat uit een combinatie van ervaren, nadenken en zelf doen - en dus zitten die drie aspecten in elk RASA-project verweven. Het kunsteducatieve proces bestaat uit een voortdurende interactie tussen deze drie werkvormen, tussen kunstwerk en beschouwer, tussen beschouwer en bemiddelaar en tussen beschouwers onderling. De begeleider treedt hierbij op als tussenpersoon die vol overgave en nieuwsgierigheid de dialoog tussen kind en kunstwerk op gang brengt. Vertrekkend van de ervaringshorizon, het ontwikkelingsniveau en de belangstelling van het kind, creëert hij een ontvankelijk kunstzinnig klimaat. Hij wakkert betrokkenheid aan, lokt confrontatie uit en reikt middelen en vaardigheden aan. Open dialoog Kunst ontstaat door praten Kunst ervaren is meer dan kijken. Doorheen de kunstbeleving worden zintuigen aangesproken, emoties opgeroepen, intellect en verbeelding geprikkeld. Een kettingreactie aan ervaringen en vragen dringt zich op en verlangt naar dialoog. Spontaan ontstaat een gesprek vanuit een drang naar delen en toetsen van eigen ervaringen. Een kunstwerk krijgt in en door het gesprek en de interpretatie zijn betekenis. RASA stimuleert in haar projecten de open dialoog waarin kinderen verwoorden wat ze denken of ervaren bij het zien van een specifiek kunstwerk. Door met elkaar te praten over kunst en naar elkaar te luisteren ontdekken ze dat eenduidige ervaringen niet bestaan en leren ze op een creatieve en kritische manier omgaan met beeldende kunst. Kunsteducatieve spelen Horen is vergeten, zien is onthouden, doen is begrijpen Kunsteducatieve spelen maken steeds deel uit van RASA-producties. Niet in de vorm van atelierwerking of vrijblijvende Spielereien, maar kleine actieve interventies die het kijk- en belevingsproces ondersteunen en verrijken. Essentieel hierbij vinden we de interactie met en de nabijheid van de kunstwerken. Indrukken opdoen, reflecteren en verwerken, vervloeien zo op natuurlijke wijze tot een handelend begrijpen. De ervaringsgerichte werkvormen die RASA in functie van ieder project ontwikkelt, stimuleren de beleving en de zintuiglijke gewaarwording en verhogen zo het kijkplezier van de kinderen. Ze laten toe een deel van het creatieproces van de kunstenaar te herbeleven en al spelend de denkinhouden te ontdekken. Verbindend denken Dwarsverbanden leggen Een thema is een wereld op zich. Ze bevat teveel potenties om in één project te vatten. Toch probeert RASA in haar thematische producties zoveel mogelijk facetten te belichten en verbanden tussen kunsten, wetenschappen, culturen en samenleving aan te geven. RASA-projecten nodigen de kinderen uit tot verbindend denken. Filosoferen over kunst Vragen stellen zonder antwoorden Kinderen filosoferen op een heel natuurlijke manier; iedere verwondering kan een aanleiding zijn. Ze beschikken over een kinderlijke verbeelding en een flexibiliteit van denken om jaloers op te zijn. Filosoferen met kinderen over kunst is dan ook inspirerend, verrassend en ontluisterend. Filosoferen over kunst veronderstelt traagheid. Daarom probeert RASA tijdens de rondleidingen ruimte vrij te maken voor kunstfilosofische vragen. Vragen als 'Hebben we kunst nodig om te leven?', 'Wat is het verschil tussen een kindertekening en een kunstwerk?' of het onvermijdelijke 'Wat is kunst?'. Gerd Dierckx Zakelijke en artistieke leiding gerd@rasa.be Danny Van Rumste Technische coördinatie, administratie, projectontwikkeling, ... xxx Maaike Derdyn Educatie, vorming en projectontwikkeling xxx Wendy Vermeulen Administratie en coördinatie van vorming en rondleidingen xxx